Цахим шуудангийн санамж (Email disclaimers)

Бэлтгэсэн Л.Галбаатар

Цахим шуудангийн санамж буюу “Email disclaimers” гэдэгт юуг ойлгох вэ?

Цахим шуудангийн санамж (цаашид “санамж” гэнэ) гэдэг нь цахим шууданд хавсаргасан мэдэгдэл юм. Энэхүү мэдэгдэл нь ихэвчлэн хууль зүйн төдийгүй маркетингийн зорилгоор ашиглагддаг. Мөн санамж нь вэб хуудаст ашиглагддаг. Гэхдээ энэ бичлэгт зөвхөн цахим шууданд холбогдох хэсгийг авч үзье.

Яагаад танд санамж хэрэгтэй вэ?

Цахим шууданг санамжтай байлгах эсэхийг шийдэхэд туслах хэдэн шалтгаан бий. Эдгээр нь хууль зүйн, маркетингийн гэх үндсэн хоёр хэсэгт хуваагддаг. Энэ бичлэгт зөвхөн хууль зүйн шалтгааныг нь авч үзье.

Хууль зүйн шалтгаан

Санамж нь таныг цахим шуудангийн агуулгаас болж хариуцагчаар татагдан бүтэлгүйтэх, улмаар шүүхийн өмнө хариуцлага хүлээхээс хамгаалах эсэх тодорхойгүй санагдаж болох юм. Гэхдээ энэ нь таны холбогдсон хэрэгт хариуцлагаас чөлөөлөгдөхөд тань зайлшгүй туслана.

Тодруулбал, санамж нь цахим шуудантай холбоотойгоор танай байгууллагын эсрэг олон хүн нөхөн төлбөр шаардаж шүүхэд зарга мэдүүлэх эрсдлээс урьдчилан сэргийлнэ.

Тиймээс ямагт санамж ашиглахыг зөвлөж байна. Санамж нь дор дурдаж буй хууль зүйн эрсдлээс таныг хамгаалж чадна. Үүнд:

• Нууцлал алдагдах: Та санамжийн хэсэгт цахим шуудангийн агуулга нь нууц болохыг анхааруулах замаар хүлээн авагч нууц мэдээллийг задруулахаас байгууллагаа хамгаалж чадна. Хэрэв хүлээн авагч энэхүү нууцлалыг зөрчвөл тэрээр хариуцлага хүлээнэ.

• Нууцлал санамсаргүйгээр алдагдах: Хэрэв ажилтан нууц цахим шууданг хэн нэгнээс хүлээн аваад санамсаргүйгээр буруу хүн рүү дамжуулан илгээвэл ажилтан төдийгүй байгууллага нь хариуцлага хүлээнэ. Ийм зүйл их тохиолддог. Жишээ нь буруу хаяглагдсан цахим шуудан постмастер-т илгээгдэж болох бөгөөд түүнд цахим шууданг унших эрх олгогдоогүй. Түүнчлэн, цахим шуудан амархан саатуулагддаг. Энэ тохиолдолд цахим шуудангийн тань төгсгөлд тухайн зурвас нь зөвхөн тухайлсан хүлээн авагчид зориулсан тухай мэдэгдэл оруулсан бөгөөд хэн нэгэн уг цахим шууданг эндүүрч хүлээн авсан бол тухайн этгээд нууцлалыг хангах ёстой ба ингэснээр та хамгаалагдана.
• Вирус халдаах: Ажилтан вирус агуулсан цахим шууданг илгээх буюу дамжуулан илгээвэл үүнд танай байгууллага хариуцагчаар татагдана. Цахим шуудангаар дамжин вирус нэвтрэх, үлдэх явдалд саад болдог вирусын сайн илрүүлэгчийг байгууллага ажиллуулахаас гадна та бас санамждаа тус цахим шуудан нь вирус агуулсан байж болохыг анхааруулснаар хүлээн авагч нь вирусыг шалгаж, устгах явдлыг хариуцдаг.
• Гэрээ байгуулах: Бичгэн харилцаа, тэр дундаа цахим шуудан нь хувь хүмүүсийн бодит, илэрхий үйлдлийн дагуу хууль зүйн гэрээ болж ашиглагддаг. Хэрэв тухайн ажилтан цахим шуудангаар гэрээ байгуулахыг хүсэхгүй бол санамжид аливаа гэрээ нь тухайн ажилтны удирдлагын зүгээс баталгаажсаны үндсэн дээр дагаж мөрдөгдөнө гэх утгыг тусгах хэрэгтэй.
• Хайхрамжгүйгээр ташаа мэдээллэх: Хуулиар, тухайн этгээд нь гуравдагч этгээдэд бодит, тохиромжтой зөвлөгөө өгөх үүрэгтэй. Хэрэв ажилтан цахим шуудангаар мэргэжлийн зөвлөгөө өгдөг бол байгууллага тухайн зөвлөгөөний үр нөлөөг зөвлөгөө авагч, гуравдагч этгээдийн өмнө хариуцдаг. Зохистой санамж нь тухайн байгууллагыг хариуцлага хүлээх эрсдлээс хамгаална.
• Ажилтны хариуцлага: Гэхдээ байгууллага нь эцсийн дүнд ажилтныхаа үйлдэл, эс үйлдэхүй, тэр дундаа илгээж буй аливаа цахим шуудангийн агуулгыг хариуцах бөгөөд санамж нь хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл юм. Харин байгууллага нь ажилтанд гүтгэлэг, доромжлол бүхий, бусдад гэм хор учруулсан бусад зохисгүй мэдэгдэл хийхгүй байх тухай тодорхой зааврыг танилцуулсан бөгөөд ажилтан тус дүрмийг зөрчсөн бол байгууллага ба ажилтны хувийн хариуцлага ялгамжтай байна. Энэ талаар байгууллага нотлох ёстой бөгөөд цахим шуудангийн санамжийг баримтлах, “цахим шуудангийн журам”-ыг хэрэгжүүлэх талаар ажилтанд тодорхой, хоёрдмол утгагүйгээр анхааруулж цахим шууданг зүй бусаар ашиглахгүй байхтай холбогдсон арга хэмжээ авсан байх ёстой юм.

Эцэст нь хэлэхэд, санамж нь хууль ёсны зорилгод үйлчлэх хэрэгсэл бөгөөд гүтгэлэг, доромжлол, бусдад гэм хор учруулсан агуулга илгээгч этгээдийг хамгаалахгүй. Ихэнх санамж нь ажилтан зөрчил гаргахаас сэргийлж байгууллагын зүгээс хийсэн бүх мэдээлэл бөгөөд холбогдох нөхцөл байдалд байгууллагын хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, чөлөөлөх явдалд үйлчилдэг.

 2010-06-25

Эх сурвалж: http://www.emaildisclaimers.com/

Read more...

Монгол Улсын интернэт дэх сэтгэгдлийн эрх зүйн хэм хэмжээ

Л. Галбаатар

“Монголын вэбийн өнөөгийн байдал, цаашдын хөгжлийн чиг хандлага” нэртэй семинар 2010 оны 12 дугаар сарын 14-нд Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны хурлын танхимд боллоо. Тус семинар нь Харилцаа Холбооны Зохицуулах Хорооноос боловсруулж батласан “Харилцаа холбооны сүлжээгээр вэб сайтын үйлчилгээг эрхлэхэд баримтлах түр журам”-тай танилцуулах, мөн уг журмыг боловсронгуй болгоход санал авах зорилготой байв.

Энэхүү семинарт вэб сайтын хостинг, вэб сайт хөгжүүлэгч, вэбийн агуулга хариуцсан байгууллагууд илтгэл хэлэлцүүлж, Монголын вэбийн өнөөгийн байдал, хөгжүүлэхэд тулгарч буй бэрхшээлийг даван туулахад чиглэгдсэн арга хэмжээ, ирээдүйн чиг хандлагын талаар чөлөөтэй ярилцаж, санал солилцжээ.

АНУ гэх мэт мэдээллийн технологийн томоохон улсууд төрийн байгууллагын холбогдох журмаа нууцлах сонирхолтой байдаг. Харин манай улсын эрх бүхий байгууллага уг асуудлаар ил тод байгаа нь сайн хэрэг юм.

Семинарт оролцогсдын онцолсноор өнөөдрийн Монголын вэб сайтууд дараах асуудлуудыг шийдвэрлэж чадаагүй байна. Үүнд:

- Хэн нэгэн этгээд /хувь хүн, хуулийн этгээд/-ийг гүтгэх, доромжлох, нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүндэд нь халдах,

- Бусдын оюуны бүтээлийн эрхийг ноцтой зөрчих,

- Садар самууныг сурталчилах .  

Эдгээр асуудлын шууд хохирогч нь бага насны хүүхдүүд, оюуны хөдөлмөр эрхлэгчид төдийгүй цахим харилцааны бүхий л түвшний оролцогсод билээ.

Харилцаа холбооны сүлжээгээр вэб сайтын үйлчилгээг эрхлэхэд баримтлах түр журмыг хэрэгжүүлэх үүрэгтэй этгээдүүдийг дараах байдлаар тодорхойлжээ. Үүнд:

- Интернэтийн үйлчилгээ эрхлэгч гэж Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос интернэтийн үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрөл авсны үндсэн дээр интернэтийн үйлчилгээ үзүүлэгч хуулийн этгээд юм.

- Вэб сайтын үйлчилгээ эрхлэгч гэж интернэтийн сүлжээ ашиглан өөрийн үйлчилгээг (мэдээ, форум, хэлэлцүүлэг, худалдаа наймаа гэх мэт) нийтэд хүргэж буй иргэн, хуулийн этгээд юм.

- Контент хостингийн үйлчилгээ эрхлэгч гэж өөрийн сервер дээр вэб болон бүх төрлийн цахим өгөгдлийг байршуулж, тэдгээрт хэрэглэгчид харилцаа холбооны сүлжээ ашиглан хандах боломжийг олгодог үйлчлэгч юм.

- Домэйн нэрийн үйлчилгээ эрхлэгч гэж Монгол Улсын дотор .MN болон бусад төрлийн домэйн нэр бүртгэлийн үйл ажиллагаа явуулдаг хуулийн этгээд байна.

Тус журмын үндсэн ойлголт, зохицуулалтын зүйл болох Хэрэглэгчийн үүсгэсэн контент (вэб дэх сэтгэгдэл) гэж тухайн вэб сайтын гишүүн аливаа мэдээ, нийтлэлд үлдээсэн сэтгэгдэл болон контент юм. Контент гэж харилцаа холбооны сүлжээгээр дамжиж буй тэмдэгт, дохио, текст, зураг, дуу, авиа, дүрс, бичлэг болон бүх төрлийн мэдээ мэдээллийг тоон хэлбэрт хувиргасан бүтээл бөгөөд түүнд Цахим шуудан, балк, спам захидал болон хувь хүмүүсийн хоорондын харилцаа (Жишээ нь: телефон яриа, факс, АйПи телефон яриа гэх мэт) орохгүй.

Тус журмаар холбогдох этгээдүүд дараах эрх, үүргийг хэрэгжүүлнэ. Үүнд:

1. Вэб сайтын үйлчилгээ эрхлэгч нь тухайн үйлчилгээнд хандах хэрэглэгчийн хандалтын дундаж нь сарын хугацаанд өдөрт гурван мянгаас давсан тохиолдолд Харилцаа холбооны зохицуулах хороонд бүртгүүлэх үүрэг хүлээнэ.

2. Вэб сайтын үйлчилгээ эрхлэгч нь хэрэглэгчийн үүсгэсэн контентийг Монгол Улсын хууль тогтоомж, түүнд нийцүүлэн гаргасан эрхийн актыг зөрчсөн эсэхэд хяналт тавих бөгөөд зөрчсөн тохиолдолд зөрчлийг гарсан даруйд нь арилгах, таслан зогсоох арга хэмжээ авах үүргийг хүлээнэ.

3. Вэб сайтад нь хэрэглэгч контент оруулах боломжтой, хэрэглэгчийн сэтгэгдэл

үлдээх хэсэгтэй бол (1 өдрийн хандалтын тоо дунджаар гурван мянгаас их) вэб сайтын үйлчилгээ эрхлэгч нь дараах зүйлсийг үйл ажиллагаандаа заавал нэвтрүүлэх ёстой юм. Үүнд:

A. Хэрэглэгч тухайн вэб сайтын үйлчилгээнд гишүүнээр нэвтэрч орж байж контент (сэтгэгдэл) оруулах боломжтой байх

Б. Хэрэглэгч гишүүнээр элсэхэд зөвшөөрөх үйлчилгээний нөхцөл шаардлагыг боловсруулан гаргах ба уг нөхцөл шаардлагад дараах зүйлсийг заавал багтаасан байна. Үүнд:

a. Хориотой контентийн төрлүүд

б. Хориотой контентийг арилгах болон гишүүний эрхийг түдгэлзүүлэх эсвэл зогсоох тухай

в. Монгол Улсын хууль тогтоомж, түүнд нийцүүлэн гаргасан эрхийн актыг үйлчилгээндээ дагаж мөрдөх үүрэг болон тэрхүү хэм хэмжээний тухай

B. Хэрэглэгч гишүүнээр элсэхэд нэр, нэвтрэх түлхүүр үг, цахим хаяг зэргийг заавал бүртгэх бөгөөд цахим хаягаар гишүүнчлэлийн баталгаажуулалтыг илгээж, хэрэглэгч гишүүнээр элсэхийг баталгаажуулсан тохиолдолд гишүүнээр бүртгэж авах

Г. Хэрэглэгчийн Айпи хаяг (IP), товч нэрийг (ID) хэрэглэгчийн үүсгэсэн контентийн дээр нийтэд харагдахуйц байрлуулах

Д. Хэрэглэгч аль нэг өөр гишүүний оруулсан сэтгэгдэл, контентийг хууль бус сөрөг контент гэж үзвэл вэб сайтын үйлчилгээ эрхлэгчид мэдэгдэх боломжийг хэрэглэхэд хялбар, энгийнээр шийдэж өгсөн байх.

4. Вэб сайтын үйлчилгээ эрхлэгчийн холбоо барих мэдээлэл, хэрэглэгчийн санал хүсэлт, гомдлыг хүлээн авах төлөөлөгчийн газрын хаяг болон утасны дугаар нь олон нийтэд нээлттэй байна.

5. Вэб сайтын үйлчилгээ эрхлэгч нь Зохицуулах хороонд өөрийн үйлчилгээтэй холбоотой шаардлагатай мэдээллийг гаргаж өгөх үүрэгтэй.

Хэрэглэгч нь Монгол Улсын хууль тогтоомж, түүнд нийцүүлэн гаргасан эрхийн актад заасан Садар самуун явдал; Хүчирхийлэл; Хууль бус зар сурталчилгаа; Хүүхдэд хортой контент; Ёс зүйгүй хэллэг буюу хориотой контент (сэтгэгдэл)-ийн талаарх гомдлоо эхлээд тухайн вэб сайтад мэдэгдэх ба хэрэв уг вэб сайтын үйлчилгээ эрхлэгч ямар нэгэн арга хэмжээ аваагүй тохиолдолд албан бичиг, факс, цахим шуудангаар Харилцаа холбооны зохицуулах хороонд мэдэгдэх ёстой юм.

Харилцаа холбооны зохицуулах хороо тухайн контентийг Садар самуун явдал, Хүчирхийлэл, Хууль бус зар сурталчилгаа, Хүүхдэд хортой контент, Ёс зүйгүй хэллэг бүхий контент буюу хориотой контент байна гэж үзвэл доор заасан арга хэмжээ авахыг вэб сайтын үйлчилгээ эрхлэгчид мэдэгдэнэ. Үүнд:

A. Мэдэгдэл хүлээн авснаас 1 хүртэлх цагийн дотор уг зөрчлийг арилгах арга хэмжээ аван хариуг мэдэгдэх.

Хэрэв заасан хугацаанд зөрчлийг арилгахгүй бол уг вэб сайтын үйлчилгээг зөрчил арилтал түр зогсоох тухай мэдэгдлийг Зохицуулах хорооноос интернэтийн үйлчилгээ эрхлэгч, домэйн нэрийн үйлчилгээ эрхлэгч болон контент хостингын үйлчилгээ эрхлэгчид өгнө.

Интернэтийн үйлчилгээ эрхлэгч, домэйн нэрийн үйлчилгээ эрхлэгч болон контент хостингын үйлчилгээ эрхлэгч нь Зохицуулах хорооноос мэдэгдэл өгсөн тохиолдолд доор заасан арга хэмжээг 4 хүртэлх цагийн дотор авна. Үүнд:

A. Үйл ажиллагааг нь хаах тухай вэб сайтын үйлчилгээ эрхлэгчид мэдэгдэх

Б. Тухайн вэб сайтын үйлчилгээг зөрчил арилтал зогсоож, хариуг Зохицуулах хороонд мэдэгдэх.

Зохицуулах хороо нь контентийн талаарх гомдол, шийдвэр, хэрэгжилтийг гомдол гаргасан хэрэглэгчдэд мэдэгдэх бөгөөд өөрийн цахим хуудсаар дамжуулан олон нийтэд тухай бүр мэдэгдэх үүрэгтэй.

Зохицуулах хороо нь интернэтийн үйлчилгээ эрхлэгч, домэйн нэрийн үйлчилгээ эрхлэгч болон контент хостингын үйлчилгээ эрхлэгчээс авсан бизнесийн болон хэрэглэгчдийн мэдээллийг зөвхөн зохицуулалтын үйл ажиллагаанд ашиглах үүрэгтэй.

Тус семинарт мэдээллийн технологийн зөвлөх Интек ХХК-ийн судлаач А.Халиунаагийн хэлэлцүүлсэн “Монголын цахим орон зай” илтгэлд дурдсанаар, 2009 оны 5 сарын байдлаар судалгаанд хамрагдсан Монголын 2535 вэбийн 1474 буюу 58% нь ажиллагаатай байгаа бөгөөд 21% нь ажиллагаагүй, 4% нь засвартай, 17% нь домэйн нээлттэй байна.

Харин цахим хуудсынхаа агуулгыг 16% нь тогтмол шинэчилдэг, 4% нь долоо хоног тутам, 6% нь сар тутам, 3% нь улирал тутам, 1% нь хагас жил тутам, 3% нь жилд нэг удаа, 25% нь шинэчлэдэггүй байна.

Энэхүү судалгааны дүнгээс үзэхэд хориотой контент бичигдсэн тохиолдолд түүнийг арилгуулахаар вэб сайтын үйлчилгээ эрхлэгчид мэдэгдэх боломж, нөхцөл хангалтгүй байна. Мөн “агаар ордоггүй” вэб хуудсуудад бичигдсэн хориотой контент “урт насласнаар” худал зүйл үнэн мэт, хориотой зүйл нь зөвшөөрөгдсөн мэт болох сөрөг нөлөөтэй байна.

Тодорхой жишээ авахад, хориотой сэтгэгдэл бичсэн, бичигдсэн этгээд ажилд орох, ажил хэргээ өргөжүүлэхээр шийдэх үед нөгөө талын хүмүүс, тухайлбал Хүний нөөцийн мэргэжилтэн тухайн этгээдийн интернэт дэх замналтай танилцаад бүтэн оноо өгөхгүй байх эрсдэл бий.

Мөн дээр дурдсан Монголын вэбүүд нь домэйний хувьд 67% нь .mn, 21% нь .com домэйнтэй байна. Эндээс харахад 67% нь Монгол Улсын хууль тогтоомжийг чанд сахих үүрэгтэй, 21% нь МУ-ын төдийгүй бусад улсын (олон улсын) эрх зүйн хэм хэмжээг үйл ажиллагаандаа баримтлах үүрэгтэйг харуулж байна.

Дээрх судалгаанд хамрагдсан вэб хуудсуудын 18% нь зугаа, мэдээлэл, сурталчилгааны вэб хуудас бөгөөд хамгийн их сэтгэгдэл бичигддэг, хориотой контентын урсгал бүхий вэб хуудсууд юм.

“Үзэл бодлоо илэрхийлэх эрхэд халдаж байна”, “интернэтийн харилцааг боомилох нь” гэх байдлаар “Харилцаа холбооны сүлжээгээр вэб сайтын үйлчилгээг эрхлэхэд баримтлах түр журам”-ыг хүчтэй эсэргүүцэж байгаа зүйл ажиглагдах боллоо.

Үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх эдлэх нэрийн дор бусад этгээдийн эрх, эрх чөлөө, эрх зүйн журамд халдах, эрх зүйн зөрчлийг зөвтгөх нь зохих үндэслэл болохгүй юм. Интернэтийн харилцаанд хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалах зорилгоор хориотой контентийн талаар эрх зүйн болон технологийн зохицуулалттай байх нь дэлхий нийтийн түвшинд хүлээн зөвшөөрөгдсөн зүйл юм.

Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглал, хүний эрхийн болон харилцаа холбооны олон талт гэрээнүүд, Монгол Улсын Үндсэн хуульд аль нэг эрхийг нөгөөгөөс нь ялгаж үзээгүй бөгөөд хүн эрх, эрх чөлөөгөө эдлэхдээ үндэсний аюулгүй байдал, бусад хүний эрх, эрх чөлөөг хохироож, нийгмийн хэв журмыг гажуудуулж болохгүй.

Эцэст нь хэлэхэд, “Харилцаа холбооны сүлжээгээр вэб сайтын үйлчилгээг эрхлэхэд баримтлах түр журам” нь Интернэтийн үйлчилгээ эрхлэгч, домэйн нэрийн үйлчилгээ эрхлэгч, вэб сайтын үйлчилгээ эрхлэгч, контент хостингийн үйлчилгээ эрхлэгч болон тэдгээр үйлчилгээг хэрэглэгчдийн харилцааг тодорхой болгох, зан үйлийн эрсдлээс хамгаалахад чиглэж байна.

Засгийн газраас батласан Мэдээллийн аюулгүй байдлын үндэсний хөтөлбөр, түүний хэрэгжилтийн төлөвлөгөө болон УИХ-аас батласан Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалаар дээрх журам гаргахыг даалгасан тул Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос тус журам, түүний хэм хэмжээг хүчингүй болгох бус, сайжруулах, нарийвчлах чиглэлээр ажиллах нь тодорхой байгаа юм.

Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны тус журам нь Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглал, Монгол Улсын нэгдэн орсон олон талт гэрээ, Үндсэн хууль, холбогдох бусад хуульд тусгасан зарчим, хэм хэмжээнд нийцсэн байна.

Read more...

Цахим орон зайн гэрэл зургууд ба гэм хор

         Хэн бүхний хувьд интернэтэд гэрэл зургуудаа байршуулах нь хялбар болсоор байна. Тэрхүү гэрэл зургуудын талаар санал, бодлоо илэрхийлэх нь бүр хялбар болсон. Энэ нь эрх зүйн асуудлын нэг хэсэг болж байгаа юм. Энэ бичлэгт Монгол Улсын эрх зүйн хэм хэмжээг үндэслэн дараах бүтцийг баримтлав.

1. Цахим орон зайд гэрэл зураг нийтлэх асуудал

2. Эрх зүйн зөрчил

3. Дүгнэлт, санал, зөвлөмж

Цахим орон зайд гэрэл зураг нийтлэх асуудал

Үндсэн хуулийн 16-р зүйлийн 16-р хэсэгт зааснаар Монгол Улсын иргэн итгэл үнэмшилтэй байх, үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, үг хэлэх, хэвлэн нийтлэх эрхтэй. Ийм эрхээ эдлэх хэлбэрийн нэг нь цахим хуудаст гэрэл зураг нийтлэх, түүнд “сэтгэгдэл бичих” билээ.

Мөн Үндсэн хууль, Зохиогчийн эрх болон түүнд хамаарах эрхийн тухай хуульд зааснаар Монгол Улсын иргэний хувьд гэрэл зургийн болон түүнтэй төсөөтэй аргаар туурвисан бүх төрлийн бүтээлээ өөрийн болон зохиомол, нууц нэрээр, эсхүл нэргүйгээр нийтлэх эрхтэй.

Эдгээр эрхийн хамт иргэн нь шударга, хүнлэг ёсыг эрхэмлэн Үндсэн хууль, бусад хуулийг хүндэтгэж, сахин биелүүлэх, хүний нэр төр, алдар хүнд, эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хүндэтгэх үндсэн үүрэгтэй.

Эрх зүйн зөрчил

Өнөөдөр иргэний дүрсийг гэрэл зураг хэлбэрээр нийтэлдэг монгол хэл дээрх цахим хуудсын жагсаалт урт болжээ. Миний мэдэж байгаагаар URL буюу дээрх цахим хуудсуудын хаягийг компьютер дээрх А4 хуудсын мөр бүрт бичихэд нэг хуудсанд багтахгүй байна. Тэдгээр цахим хуудсын “гэрэл зураг” бүхий хэсэг нь дараах нийтлэг нэртэй байна. Үүнд:
“Монгол охид”,
“Hi5-ын монгол охидууд”,
“Сайхан монгол бүсгүй”,
“Зургийн цомог-Залуус; Охид бүсгүйчүүд; Сак хосууд; Монгол хамтлаг, дуучид; Анги хамт олон; Вэб камер-нууц дуран”,
“Шилдэг зураг”,
“Хүмүүс”,
“Фото зураг”,
“Мongolian girls”,
“Элдэв зураг”.

Эдгээрт дараах нийтлэг зөрчил харагдаж байна.


- гэрэл зургийн болон түүнтэй төсөөтэй аргаар туурвисан бүх төрлийн бүтээлийн хувьд зохиогчийн эрхийн зөрчил /Зохиогчийн эрх болон түүнд хамаарах эрхийн тухай хууль, Эрүүгийн хуулиар тодорхойлсон зөрчил/

Зарим цахим хуудаст гэрэл зургийг “тамгалсан” буюу тухайн цахим хуудаст нийтлэгдсэн гэрэл зураг бүрт вэб сайтынхаа нэр бүхий тэмдэглэгээг тавьсан байдаг. Тодорхой баримт, мэдээллээр бол вэб сайт дахь гэрэл зургийн тэмдэглэгээ нь хууль ёсны, үнэн, зөв гэж үзэх боломжгүй байна.

Зохиогчийн эрхийн тухай хуульд зааснаар гэрэл зургийн аргаар туурвисан бүтээл нь зохиогчийн эрхээр хамгаалах бүтээл мөн бөгөөд түүнийг туурвисан хувь хүн нь бүтээл болон түүний нэрийг зохиогчийн зөвшөөрөлгүйгээр аливаа арга хэлбэрээр хувиргах, гажуудуулах, өөрчлөхийг хориглох, бүтээлийг нь бүхий л арга, хэлбэрээр ашиглах үйл ажиллагааг зөвшөөрөх болон хориглох онцгой эрхтэй.

Тухайн вэб хуудсанд зохиогчийн эрхийн зөрчлийн тухай мэдээллийг хүлээн авах нөхцлийг бүрдүүлээгүй, зохиогчийн эрхийн зөрчил гаргах нь гэрэл зураг бүхий цахим хуудсыг интернэтийн үйлчилгээ түгээгчийн зүгээс хаах үүргийг Зохиогчийн эрхийн хуулиар хүлээлгэсэн байдаг.

- Компьютер, мэдээллийн сүлжээг ашиглах журам зөрчсөн, мэдээллийн сүлжээнд зөвшөөрөлгүй нэвтрэх зөрчил /Захиргааны хариуцлагын тухай хууль, Эрүүгийн хуульд тодорхойлсон зөрчил/

Монголын цахим хуудсууд уншигч-хэрэглэгчидээсээ гэрэл зургийг цахим шуудангаар хүлээн авах, зарим хуудасны хувьд хэрэглэгч нь гэрэл зургийг шууд нийтлэх боломжтой байгаа нь хэн нэгэнд компьютерийн мэдээллийн эргэлтийн хүрээг хууль бусаар ашиглаж хувь хүний гэрэл зургуудыг олж авч, дур мэдэн ашиглах шалтгаан, нөхцөл болж байна.

- Садар самууныг сурталчлах зөрчил /Садар самуун явдалтай тэмцэх тухай хууль, Захиргааны хариуцлагын тухай хууль, Эрүүгийн хуульд тодорхойлсон зөрчил/

Монгол хэл дээрх цахим хуудаст нийтлэгдсэн гэрэл зургийн дор хязгаарлалтгүйгээр хэн бүхэн бүхий л хэлбэрээр “сэтгэгдэл үлдээх” боломжтой байгаа. Энэ нь бэлгийн дур хүслийг өдөөх зорилгоор хурьцал үйлдэх тухай илэрхийлэх болон хүний бэлэг эрхтнийг илтээр гэрэл зураг, дүрс, дуу авианы бичлэг болон бусад хэлбэрээр уншуулах, сонсгох, үзүүлэх нөхцөл болж байна.

- Доромжлох, гүтгэх зөрчил /Эрүүгийн хуульд тодорхойлсон зөрчил/

Цахим хуудас дахь гэрэл зургийн сэтгэгдлүүд нь иргэний дүрсийг доромжилсон, гүтгэсэн шинжтэй байгаа бөгөөд цагийн зүүний хөдөлгөөнийг үл хамааран байрласаар гэрэл зурагт дүрслэгдсэн тухайн иргэнд гэм хор учруулах түвшинд байна.

Гэрэл зураг бүхий нийтлэлд сэтгэгдэл бичих боломж нь үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрхтэй холбоотой. Харин сэтгэгдэл бичихдээ хүний эрхийг зөрчих, хуулийг сахихаас чөлөөлөгдөх эрх хэн нэгэнд хуулиар олгогдоогүй юм. Сэтгэгдэл бичихийн өмнө, эрх зүйгээр тодорхойлсон хүний эрхийг хангах, хуулийг сахих үүргийг анхаарах хэрэгтэй болно.

Тодорхой шалтгаан, бодит байдалд нийцсэн эсэхээс үл хамааран хэн нэгнийг гүтгэх, доромжлох нь хууль зүйн хариуцлага хүлээлгэх үйлдэл юм.
“Үүргээ мэдээгүй” гэсэн шалтгаан хэлж хууль зүйн хариуцлагаас чөлөөлөгдөх боломж үгүй.

- Иргэний захидал, харилцааны нууцын халдашгүй байдлын эсрэг зөрчил /Хувь хүний нууцын тухай хууль, Эрүүгийн хуулиар тодорхойлсон зөрчил/


Олон нийтийн харилцааны вэб сайт буюу Social networking site нь түүний хэрэглэгчдийн хувийн орон зай, “цахим орон байр” гэж үзэх хандлага дэлхийн интернэт хэрэглэгчдийн дунд төлөвшиж байна. /Lawsuit seeks information on how government uses social-networking site-12/02/2009 www.asisonline.org/ Ийм цахим орон байр дахь гэрэл зураг, мэдээлэл нь задруулбал тухайн хүний хууль ёсны ашиг сонирхол, нэр төр, алдар хүндэд илтэд хохирол учруулж болзошгүй мэдээ гэж тооцогдож байгаа юм.

Түүний хажуугаар social networking site-г “олон нийтийн газар” гэж үзэх сөрөг хандлага бас байгаа юм. Энэхүү хандлага нь facebook.com, myspace.com, linkedin, flickr.com, hi5.com гэх мэт олон нийтийн харилцааны вэб сайт-цахим хуудсууд дахь хувь хүний гэрэл зургуудыг олж авч, дур мэдэн ашиглаж байгаа үйлдлээр илэрч байна.



Одоо гэрэл зурагт дүрслэгдсэн этгээдийн эрхийн талаар тусгайлан авч үзье.

Энэ талаарх суурь зохицуулалт нь Иргэний хуулийн 21-р зүйлийн 21.5, 21.6 хэсэг, 497, 511-р зүйл юм.

Иргэний дүрсийг гэрэл зураг, кино, дүрс бичлэгийн хальс, хөрөг зураг болон бусад хэлбэрээр өөрийнх нь зөвшөөрөлгүйгээр нийтэлсэн, олон нийтэд үзүүлснээс гэм хор учирсан гэж үзвэл тухайн этгээд гэм хорыг арилгахыг шаардах эрхтэй бол бусдын эрх, нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүндэд хууль бусаар санаатай буюу болгоомжгүй үйлдлээр гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй.

Энд, цахим хуудас дахь гэрэл зураг нь түүнд дүрслэгдсэн этгээдийн зөвшөөрлийг авсан байх шаардлагатайг харуулж байгаа юм.

Цахим орон зайд гэрэл зураг нийтлэхэд хэд хэдэн этгээд оролцдог, тэрхүү нийтлэл нь олон нийтийн “бай” болдог зэрэг нь гэрэл зурагт дүрслүүлэгч этгээдэд учирсан гэм хорыг хэд хэдэн этгээд хариуцах үндэслэл болох ба ийм тохиолдолд шууд гэм хор учруулсан этгээд төдийгүй, түүнийг уруу татсан, дэмжин тусалсан, түүнчлэн гэм хор учруулсны үр дүнг санаатай ашигласан этгээд нэгэн адил хариуцлага хүлээнэ.

Гэм хор учруулсан гэх этгээдийн хувьд тийнхүү гэм хор учирсан нь түүний буруугаас болоогүй гэдгийг нотлох, хариуцлагаас чөлөөлөгдөх нь цахим орон зайн эрх зүй төлөвшөөгүй манай улсын хувьд нэн төвөгтэй билээ.

Харин иргэний нийгэмд эзлэх байр суурьтай холбогдуулан түүнийг сурталчлах зорилгоор болон сургалт, эрдэм шинжилгээний ажил, ажил хэргийн хүрээнд олон нийтийг хамарсан үйл ажиллагааны явцад уг этгээдийг дүрсэлсэн, эсхүл тухайн этгээд өөрийгөө дүрслүүлсний төлөө хөлс, шан харамж авсан бол түүний зөвшөөрөл шаардагдахгүй юм.


Дүгнэлт, санал, зөвлөмж

Цахим орон зайд гэрэл зураг нийтлэх нь хүний эрх, эрх чөлөөний асуудал төдийгүй бусдад гэм хор учруулах, эрх зүйн зөрчилд холбогдохоос сэргийлэхтэй холбоотой юм.

Дээр дурдсан эрх зүйн зөрчлүүдийг зөвхөн аль нэг нь үйлдэгддэг бус, холимог байдлаар, янз бүрийн үе шатаар дамжин хэрэгждэг гэж ойлгох нь зүйтэй.


Эрх зүйн зөрчлийн хохирогч нь зөвхөн гэрэл зурагт дүрслэгдсэн этгээд биш юм.

Гэрэл зураг бүхий тухайн цахим хуудас дахь зөрчил нь бүх уншигч-зочинд хамаарахгүй, хэн нэгний үйлдэл хэдий ч тийм үйлдлийг хориглоогүй, дэмжсэн этгээд нь зөрчлийн хамтран хариуцагч гэж тооцогдох юм.

Цахим хуудсын эрхлэгч буюу администратор нь гэрэл зургийг цахим орон зайд нийтлэхийн тулд эрх зүйн хэм хэмжээг баримтлан дараах алхамуудыг өөрийн онцлогт тохируулан хэрэгжүүлэх хэрэгтэй байна. Үүнд:

- Дүрслүүлэгчийн зөвшөөрлийг авах бүх ажиллагааг явуулсны үндсэн дээр гэрэл зургуудыг цахим хуудастаа нийтлэх,

- Цахим хуудаст нийтлүүлэхээр гэрэл зураг илгээсэн этгээд нь дүрслүүлэгч мөн эсэхийг шалгаж, тодорхойлох буюу гэрэл зураг бүхий бичиг баримтыг цахим шуудангаар хүлээж авах,

- Гэрэл зураг бүхий нийтлэлд сэтгэгдэл бичүүлэхгүй байх,

- Вэб сайт дахь анхааруулгын үг нь сэтгэгдэл бичсэн, бичүүлсэн этгээдэд хүлээлгэх хариуцлагын хүнд, хөнгөнийг тодорхойлоход хэрэглэгддэг тул сэтгэгдэл бичих этгээдэд зориулсан анхааруулгыг сэтгэгдлийн талбарт байрлуулах. Түүний утга нь “сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Ийм хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг администратор устгах эрхтэй”,

- Хууль, ёс суртахууны хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг сонирхогч этгээдийн шаардсанаар буюу өөрийн эрх зүйн ухамсрын хүрээнд нэн даруй устгах,

- Сэтгэгдлийг хянасны дараа нийтлэх эсэхээ шийдвэрлэх,

- Сэтгэгдлээ устгуулсан этгээдийн бичсэн сэтгэгдлийг баримт болгон авч, хадгалж байх.

Цахим орон зайд хууль зүйн дагуу хэн нэгэнд гэм хор учруулахгүйгээр нийтлэгдсэн гэрэл зураг нь бидний сэтгэлийг сэргээж, нүдийг баясгах болно.

Read more...

Цахим сонингийн зарим зөрчил

Л.Галбаатар

Та өдөр тутмын аль нэг сонингийн цахим хаягаар зочилж мэдээлэл авч байсан биздээ? Аль ч сонины, ямар ч мэдээлэлд уншигчид сэтгэгдэл бичих боломжтой байдаг. Энэ боломжийн эрх зүйн үр дагавар юу болох талаар зарим сонины жишээн дээр ярих гэж байна. Миний сонгон авсан сонингууд бол, "Өнөөдөр", "Монцамэ", "Өдрийн сонин", "Нийгмийн толь", "Нийслэл таймс", "Улаанбаатар таймс" юм.

2010 оны 1 дүгээр сар 20-ны байдлаар "Өнөөдөр" сонины сэтгэгдэл бичих талбар ийм байна. Та харж байгаа байх, "Уншигчдийн оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай вэб сайт ямар нэгэн хариуцлага хүлээхгүй болохыг анхаарна уу!" гэжээ.

Ийм анхааруулга уншигчийн бичих сэтгэгдлийг хэрхэн тодорхойлж байна вэ? Анхааруулгад дурдагдаагүй ч хэн нэгэн гүтгэх, доромжлох, заналхийлэх зэргээр бусдын эрх, эрх чөлөөнд халдах, садар самуун, хүчирхийллийг сурталчлах зэргээр хууль бус зүйлд уриалах ёсгүй. Энэ бол ёс суртахуун, нийтийн зан заншил, хуулийн хэм хэмжээ.

Тэгэхээр, хуулиар хориглоогүй, өөрөө хариуцлагыг нь хүлээх сэтгэгдлийг уншигч бичиж болох нь.

Бичсэн сэтгэгдэл хууль зөрчвөл яах вэ? Одоогоор ийм сэтгэгдлүүд мэдээ, мэдээллийн дор нэмэгдээд л байж байгаа, бүдүүлэг үг, хэллэг олшроод л. Үүнийг вэб сайтынхан зөнд нь орхиж байгаа нь түүнийг дэмжсэн, өөгшүүлсэнд тооцогдоно.

Нэг талаар, гүтгүүлж, доромжлуулж буй этгээд гомдол гаргах эрхээ хангалттай хэрэгжүүлэхгүй байна. Сонинг бүртгэсэн байгууллагад сонирхогч этгээд гомдол гаргах, сэтгэгдлийн хохирогч этгээд шүүхэд нэхэмжлэл гаргах нь хэцүү зүйл биш. Хамгийн амархан байх ёстой зүйл.

Тэгэхээр сонингууд минь ээ! Гомдол, нэхэмжлэлийн хариуцагчаар татагдах эрсдэл байна шүү. "Бид хамаагүй ээ, сэтгэгдэл бичигч этгээд хариуцагч нь юм биш үү?" гэж болох юм. Сэтгэгдэл бичигч этгээдийн мэдээллийг гарган өгч, хэн болохыг нь тодорхойлж чадвал сонин хариуцагч болохоос чөлөөлөгдөнө. Тэгж чадахгүй бол дангаараа хариуцагч болно. Энэ тохиолдолд, сонингийнхон сэтгэгдэл бичигчийн хэн болохыг илрүүлж чадсан үедээ хариуцагчаар татагдан хохирол барагдуулсан байдал, холбогдох үйл ажиллагааны зардал зэргээ сэтгэгдэл бичигчээс жич нэхэмжилж болно.

Бодит байдал дээр сэтгэгдэл бичигчийг хэн болохыг батлах нь хэцүү. Гэхдээ хэн нэгнийг хохироогоод орхиж болохгүй тул шүүхээс сонингийн вэб сайтынхныг хариуцагчаар татан хохирогчийн нэхэмжлэлийг хангана.

Иймд миний өгөх зөвлөгөө бол, "Өдрийн сонин", "Нийгмийн толь", "Нийслэл таймс", "Улаанбаатар таймс" сонингууд сэтгэгдэл бичих этгээдэд зориулсан анхааруулгын үг сэтгэгдлийн талбарт бий болгох, "Өнөөдөр" сонингийн хувьд анхааруулгын үгээ тодорхой болгон, сэтгэгдэлд тавих шаардлага болгох хэрэгтэй. Ийм анхааруулгийн үг /legal small print, remark/ нь сонингийн вэб сайтын хүлээх хариуцлагын хүнд хөнгөнийг тодорхойлдог юм.

Мөн дээрх сонингууд "Монцамэ"-гийн адил, сэтгэгдэл бичихийн тулд бүртгүүлдэг байх шаардлагыг хэрэгжүүлэх нь тохиромжтой. Ингэснээр уншигчиддаа хүндрэл учруулж байгаа мэт боловч уншигчийн дураараа бичих үйлдлийг хязгаарлана. Ийм бүртгэл нь уншигчийг сэтгэгдэл үлдээх эсэх, сэтгэгдэл үлдээхээр шийдсэн бол сэтгэгдэл нь ямар байх талаар зохистой шийдвэр гаргахад нөлөөлдөг юм.

Мэдээлэл хайх, хүлээн авах, түгээх эрх ба нэр, нэр төр, ажил хэргийн нэр хүндээ хамгаалуулах эрхийн аль нэг нь нэгдүгээр эрэмбэд бичигдэхгүй. Мэдээллийн эрхээ эдлэхдээ бусдын нэр, нэр төр, ажил хэргийн нэр хүндэд халдах, тийнхүү зөрчих нөхцөл бүрдүүлэхгүй байх ёстой. Нэр төрөө хамгаалах нь мэдээллийн эрхийг үгүйсгэх үндэслэл болохгүй. Энэ бол эрх зүйн зарчим, хэрэг маргааны шийдвэрлэхэд баримтлах зүйл.

Read more...

АНУ-ын жүжигчин ижил хүйстэн эсэх нь чухал биш

Жүжигчин Ron Livingston түүнийг Wikipedia болон Facebook цахим хуудсанд ижил хүйстэн гэж бичсэн хэргийг орон нутгийнхаа шүүхэд өглөө.

Түүний нэхэмжлэлд аливаа эргэлзээтэй, ноцтой мэдээлэлд түүнээс зөвшөөрөл авах ёстой гэж үзжээ.

Шүүхээс үүнийг баталбал, интернэтийн орчинд нэгэн зөв жишиг тогтох нь гэж найдаж байна.

Хууль зүйн салбарынхнаас бусад хүн, иймэрхүү мэдээлэлд, ижил хүйстэн мөн эсэхийг тогтоох гэж оролддог. Хууль зүйн хувьд, тухайн хүн ижил хүйстэн мөн эсэх нь хамаагүй, гол нь тухайн хүний нэр төр, эрүүл мэнд, бусад зүйлд зүй бусаар халдах, хохирол учруулахыг хориглодог юм.

/эх сурвалж: towleroad.com 12/06/2009 posted 11:02 AM EST by Andy Towle/

Read more...

Веб сайтын сэтгэгдэлд нэхэмжлэл гаргалаа

Л.Галбаатар

source: Reporter: Mark Kennedy mark.kennedy@wkyt.com

http://www.wkyt.com/news/headlines/69800172.html

Сонингийн вэб сайт дахь сэтгэгдлүүдэд холбогдуулан Nunn-н өмгөөлөгч гомдол гаргалаа.

Хүн амины хэрэгт сэжиглэгдэж байгаа, хууль тогтоогч асан Steve

Nunn-н хуучин өмгөөлөгч, хатагтай Astrida Lemkins "Lexington

Herald-Leader's web site" kentucky.com-д түүний тухай сэтгэгдэл бичсэн, хэн гэдэг нь үл мэдэгдэх хариуцагчийн эсрэг нэхэмжлэл гаргасан байна.

Lemkins нэхэмжлэлдээ "сэтгэгдэлд худлаа, гүтгэлгийн зүйл бичиж, хэт их сэтгэлийн хөдөлгөөнөөр асуудалд хандсан байсан" гэж хэллээ.

Сэтгэгдэл бичсэн этгээд "Lemkins-ийн сэтгэх чадвар ноцтой асуудалтай" гэж бичихдээ "supercalifragilistic" гэсэн нэр ашиглажээ. мөн түүнийг ална гэж заналхийлсэн бөгөөд Lemkins-ийн үйлчлүүлэгч Steve-ийг "заавал, заавал, заавал шинэ хуульчтай бол" гэж шаардсан сэтгэгдлүүдийг нэхэмжлэлд тусгажээ.

Хэн тухайн сэтгэгдлйг бичсэн болохыг мэдээллэхийг шаардаж Lemkins

kentucky.com--д шүүхийн мэдэгдэх хуудсыг гардууллаа.

Lemkins "сэтгэгдэл нь намайг гүтгэсэн, худал зүйлийг үнэн мэтээр бичсэн, миний ажил хэргийн нэр хүндийг сүйтгэх шинжтэй" гэж 27

NEWSFIRST-д өгсөн ярилцлагадаа дурджээ.

Уг сайтын редактор Peter Baniak "тэр сэтгэгдлийг устгасан бөгөөд манай сайтад сэтгэгдэл бичихийг хориглосон байгаа" гэж хэллээ. Тэрээр мөн "одоо бид, шүүхийн мэдэгдэх хуудсыг дэмжсэн болон эсэргүүцэж буй сонирхогч этгээдүүдийн харилцааг зохицуулах зорилгод үйлчлэн, сэтгэгдэл бичсэн этгээдтэй холбоо барихаар оролдож байна" гэлээ.

Lemkins нь Steve Nunn-н өмгөөлөгчөөр 10-р сарын сүүл, London-н өмгөөлөгч.n

Warren Scoville түүнээс үйлчлүүлэгчийнх нь хэргийг шилжүүлэн авах хүртэл ажиллаж байсан юм.

Read more...

Сэтгэгдэл устгах асуудалд

Л.Галбаатар

Блогийн эзэн сэтгэгдэл устгах, сэтгэгдлээ устгуулах этгээд түүнийг эсэргүүцэх, аль нь ч эрх зүйн үр дагавартай.

Аль нэг нь огт хариуцлага хүлээхгүй гэсэн үг биш.

Сэтгэгдэл нь гүтгэх, доромжлох гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнтэй байвал бичсэн этгээд хариуцлага хүлээнэ. бичүүлсэн буюу түүнийг устгаагүй этгээд гэмт хэргийн хамтран оролцогч буюу захиалагч, зохион байгуулагч, хатгагч, гүйцэтгэгч, хамжигчийн аль нэг гэж тооцогдоно.

Энд, хүлээх хариуцлага л ялгаатай байгаа юм. бас гэмт хэрэг үйлдсэнээр л хариуцлагын асуудал яригдана гэж ойлгож болохгүй. гэмт хэрэгт бэлтгэсэн, завдсан үйлдэлд хариуцлага хүлээдэг, мэдээж хөнгөн хариуцлага яригдана.

Блог дахь бичлэг, сэтгэгдэл гэмт хэрэг биш эрх зүйн зөрчил болж, бусдад гэм хор учруулсан тохиолдолд шууд гэм хор учруулсан этгээд төдийгүй түүнийг уруу татсан, дэмжин тусалсан, бас гэм хор учруулсны үр дүнг санаатай ашигласан этгээд хариуцлага хүлээнэ.

Гэхдээ дээрх бүх хариуцлагын асуудал эрх бүхий байгууллагад өргөдөл, гомдол, мэдээлэл өгснөөр үйлчилнэ. хэн нэгэн гомдол гаргах эсхийг нь урьдчилж мэдэхгүй, тэгээд ч гомдол гаргах ажиллагаа нь хэцүү биш, амархан тул блог, ер нь сайт дахь сэтгэгдлийг устгах нь эрх зүйн үр дагавар үүсгэхээс олон хүнийг хамгаалсан үйлдэл юм.

Read more...