Search This Blog

2009-01-30

БАРААНЫ ТЭМДЭГ БА ДОМЭЙН НЭРИЙН МАРГААН



Д.Нэргvй
Оюуны Өмчийн Газрын итгэмжлэгдсэн тєлєєлєгч
Хуульч


Сvvлийн vед мэдээлэл, харилцаа холбооны технологийн хєгжлийг даган домэйн нэрийн маргаан маш ихээр гарах боллоо. Зарим байгууллага, хувь хvмvvс бизнесийн зорилгоор, єєрийн бараа, ажил vйлчилгээндээ илт давуу байдал бий болгох, хэрэглэгчдийг тєєрєгдvvлэн татах зорилгоор бизнес, улс тєр, соёл, спортын нэр алдартай хvмvvстэй холбоотой бvхий л домэйн нэрийг бvртгvvлж, улмаар холбогдох компани, хvмvvст vнэ хаялцуулж худалдах, єєрийн бизнест шударга бусаар давуу байдал бий болгох явдал газар авчээ.

Ийм тєрлийн маргаантай асуудлыг домэйн нэрийн эрх зvйн зохицуулалт, менежмент зэрэг холбогдох зохицуулалтыг хийдэг байгууллага олон улсын The Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN) байгууллагаас баталсан домэйн нэрийн маргааныг шийдвэрлэх албан ёсны журам болох Uniform Domain Name Dispute Resolution Policy (UDRP) журмын дагуу зохицуулдаг. Домэйн нэрийг generic Top Level Domain name буюу gTLD, country code Top Level Domain name буюу ccTLD гэсэн тvвшинд ангилдаг. Сvvлийн vед домэйн нэртэй холбоотой маргаан, хэргийн гаралт ихээр нэмэгдэж, тvvний илрэх хэлбэр улам нарийсч байгаагийн хэрээр домэйн нэрийн бvртгэл, маргааныг шийдвэрлэх ажиллагаа улам боловсронгуй болсоор байна.

Маргаан олшрох болсон шалтгаан
Интернэтийн vйл ажиллагаа эрхлэн явуулж буй байгууллага болон Оюуны ємчийн байгууллага єєр хоорондоо уялдаа холбоогvй, интернэтийн vйлчилгээ vзvvлэгчдийн зvгээс зуучлагчидтайгаа хамтын ажиллагааны гэрээ хэлэлцээр байгуулж, хариуцлага тооцдоггvй, бvртгэлийн ажиллагаа хялбар байдаг, тухайн нэрийг эзэмшиж буй этгээдийг тогтоох практик тогтоогvй, vзэл бодлоо чєлєєтэй илэрхийлэх эрх нээлттэй, vйлдвэрлэл vйлчилгээний даяаршил зэрэг нь энэ тєрлийн бизнесийг єдєєж, маргаан гарах гол шалтгаан болж байна.

Домэйн нэрийн маргааныг хэн шийдвэрлэдэг вэ?
Сvvлийн 10 гаруй жилд интернэт нь бизнесийн салбарт маш хvчтэй тvрэн орж ирсэн, vvнтэй холбоотой домэйн нэрийн маргааныг зохицуулсан олон улсын эрх зvйн стандарт тогтоогvй, vндэсний хууль тогтоомжууд нь єєр хоорондоо уялдаа холбоо багатайн дээр зохицуулалт байхгvй, хамгаалалтын процесс нь дэндvv удаан байдаг. Иймд нутаг дэвсгэрээс vл хамааран олон улсын тvвшинд хvлээн зєвшєєрєгдсєн процесс хэрэгтэй болсон.
Дэлхийн Оюуны Өмчийн Байгууллага (ДОӨБ) нь оюуны ємчийг олон улсын тvвшинд сурталчлах, хєгжvvлэх чиглэлээр vйл ажиллагаа явуулдаг. Олон улсын болон бvс нутгийн хэмжээнд хамгаалагдсан оюуны ємчийн эрх интернэтийн орчинд ихээр зєрчигдєх болсон талаар ICANN байгууллагад мэдэгдэж, UDRP журамд холбогдох єєрчлєлтийг оруулсан ICANN байгууллагаас 1999 оны нэгдvгээр сард ДОӨБ-ыг домэйн нэрийн маргааныг дээрх журмын дагуу шийдвэрлэх vйл ажиллагааг удирдан зохицуулахыг анх удаагаа албан ёсоор хvлээн зєвшєєрсєн. ДОӨБ-аас томилогдсон мэргэшиж дагнасан арбитрч, зуучлагчдаас бvрдсэн “арбитр болон зуучлалын тєв” нь домэйн нэрийн маргааныг хариуцан шийдвэрлэж байна.
ДОӨБ-аас гадна ICANN –аас итгэмжлэгдэн дэлхийн хэмжээнд vйл ажиллагаа явуулдаг хоёр байгууллага болох 1999 оны 12 сард хvлээн зєвшєєрєгдсєн Yндэсний арбитрийн шvvх /YАШ/ (The National Arbitration Forum) болон 2002 оны 02 дугаар сард хvлээн зєвшєєрєгдсєн Азийн домэйн нэрийн маргаан шийдвэрлэх тєв /АЗНМШТ/ (Asian Domain Dispute Resolution Center) тус тус vйл ажилгаа явуулж байна.
Мєн ccTLD буюу улсыг тєлєєлсєн домэйн нэрсийг зохицуулах зєвлєл (CoCCA) нь гишvvн улсуудын домэйн нэрийн маргаан болон хууль бус ашиглалтын асуудыг олон улсын тvвшинд шийдвэрлэж байна.

Домэйн нэрийн талаар гомдол гаргах, vйлчилгээний тєлбєр
Гомдол гаргахаар шийдсэн бол хамгийн эхэнд гомдол гаргах эрхтэй болохоо батална. Гомдлын vндэслэл тань ДОӨБ, YАШ, -єєс гаргасан домэйн нэрийн маргааныг шийдвэрлэх дараах шалгуур vзvvлэлттэй салшгvй холбоотой байна. Yvнд:
  • домэйн нэр нь гомдол гаргагчийн бараа, ажил ажил vйлчилгээний нэртэй адил, бусдыг тєєрєгдєлд оруулахуйц байх,
  • хариуцагч нь тухайн домэйн нэрийг ашиглан єєрийн бараа, ажил vйлчилгээндээ давуу байдал бий болгосон байх,
  • домэйн нэр эзэмшигч нь адилтгах барааны тэмдгийн эрхгvй байх,
  • домэйн нэрийн бvртгэл болон ашиглалт нь хууль бус байх.

Домэйн нэрийн маргаантай холбоотой vйлчилгээ нь тодорхой тєлбєртэй байдаг. Тєлбєр нь маргаж буй домэйн нэрийн тоо, маргаан таслагчийн тооноос хамаарна. Тухайлбал, ДОӨБ нь таван домэйн нэр бvхий гомдлыг нэг маргаан таслагч шийдвэрлэх тохиолдолд 1500 ам.доллар, гурван маргаан таслагч шийдвэрлэх тохиолдолд 4000 ам.долларын тєлбєртэй байдаг. Харин 6-10 домэйн нэр бvхий гомдлыг нэг маргаан таслагч 2000 ам.доллар, гурван маргаан таслагч орвол 5000 ам.долларын тєлбєрийг ДОӨБ-д тєлєх болно. Хэрэв гомдолд заасан тооны маргаан таслагч асуудлыг шийдвэл та тєлбєрийг бvрэн хариуцна. Гэтэл хариуцагч буюу домэйн эзэмшигч нь маргаан таслагчийн тоог нэмэх санал гаргавал тєлбєрийг талууд 50 хувиар тэнцvv хувааж тєлнє. YАШ, АДНМШТ-ийн маргаан шийдвэрлэх тєлбєр нь ДОӨБ-ын тєлбєртэй адилгvй.

Домэйн нэрийн маргаанд ямар шийдвэр гаргадаг вэ?
Домайн нэрийн маргаан шийдвэрлэх этгээдvvд нь маргаанд тєвийг сахисан байр суурьнаас ханддаг ба маргаан хянан шийдвэрлэх процессын ажиллагааг удирдан явуулдаг. Тус байгууллагууд нь домэйн нэрийн маргааныг хэлэлцээд дараах vндсэн гурван тєрлийн шийдвэр гаргадаг. Yvнд:
  • домэйн нэрийг “шилжvvлэх”
  • домэйн нэрийг “хэвээр vлдээх”
  • домэйн нэрийг “хvчингvй болгох”
Эдгээр гурван тєрлийн шийдвэрийг хохирол нєхєн тєлvvлэх шийдвэрээс ялгаж ойлгох хэрэгтэй. Өєрєєр хэлбэл, учирсан хохирлын талаарх маргаан нь харьяалах шvvхийн шийдэх асуудал юм. Домайн нэрийн маргаан шийдвэрлэх этгээдvvд домэйн нэрийн маргааныг шийдвэрлэхдээ дараах vндсэн шалгуур vзvvлэлтийг vндэслэл болгодог. Yvнд:
  • домэйн нэр нь гомдол гаргагчийн бараа, ажил vйлчилгээний нэртэй адил, бусдыг тєєрєгдєлд оруулахуйц байх,
  • хариуцагч нь тухайн домэйн нэрийг ашиглан єєрийн бараа, ажил vйлчилгээндээ давуу байдал бий болгосон байх,
  • домэйн нэр эзэмшигч нь адилтгах барааны тэмдэг эзэмшдэггvй болон адилтгах бараа, ажил vйлчилгээ эрхэлдэггvй байх,
  • бvртгэл болон ашиглалт нь хууль бус байх.
2007 оны гуравдугаар сарын 2-ны єдрийн байдлаар ДОӨБ домэйн нэрийн нийт 10052 маргааныг шийдвэрлэсэн байна. Нийт маргааны 95 хувь нь gTLD, 4 орчим хувь нь ccTLD тvвшний нэрvvдтэй холбоотой гарчээ. Эдгээр маргааныг дараах байдлаар шийдвэрлэсэн байна. Yvнд:
  • 6516 шийдвэр нь домэйн нэрийг нэхэмжлэгчид шилжvvлэх,
  • 65 шийдвэр нь домэйн нэрийг хvчингvй болгох,
  • 1229 шийдвэр нь гомдлыг хэрэгсэхгvй болгох,
  • 2242 шийдвэр нь гомдлыг хvлээн авахаас татгалзан буцаасан байна.

Монгол улсад бvртгэлтэй барааны тэмдэгтэд холбогдох “mn” домэйн нэрийн маргааныг Монгол Улсын Засгийн газрын хэрэгжvvлэгч агентлаг Оюуны ємчийн газрын дэргэд 2007 онд байгуулагдсан “Маргаан таслах комисс” болон ази номхон далайн маргаан хариуцсан сайн дурын /СоССА/ Хууль тогтоомжийн дагуу хамгаалагдсан бараа, ажил vйлчилгээний тэмдгийг “mn” домэйн нэр зєрчиж буй талаар эрх бvхий этгээдээс ирvvлсэн гомдлыг комисс нь бvрэлдэхvvнтэй хэлэлцэж vндэслэлтэй гэж vзвэл домэйн нэрийг “хvчингvй” болгох шийдвэр гаргана.

ДОӨБ-аар шийдэгдсэн зарим домэйн нэрийн маргааныг товч танилцуулья.
  1. ДОӨБ-ын дэргэдэх арбитр болон зуучлах тєвд хамгийн анхны домэйн нэрийн маргааныг 1999 онд хvлээн авчээ. АНУ-ын Денвер муж улсын “Дэлхийн бєхийн холбоо интертайнмэнт” байгууллага нь “World wrestling federation” барааны тэмдгийг 1985 оны нэгдvгээр сарын 25-нд, vйлчилгээний тэмдгээр 1989 оны арваннэгдvгээр сарын 7-нд барааны тэмдгээр АНУ-д тус тус бvртгvvлжээ. Дээрх барааны тэмдгийн эрхийг АНУ-ын иргэн Майкл Босманы www.worldwrestlingfederation.com домэйн нэр зєрчиж байгаа талаар гомдол гаргасан. ДОӨБ-ын дэргэдэх арбитр болон зуучлах тєвєєс тус домэйн нэрийг гомдол гаргагч талд шилжvvлэхээр шийдвэрлэжээ.
  2. АНУ-ын иргэн Рассел Боёд нь www.juliaroberts.com домэйн нэрийг дуудлагаар худалдахаар интернэт худалдааны e-Bay сvлжээнд тавьсан байжээ. Холливудын алдарт жvжигчин Жулиа Робертс домэйн нэрийг авах талаар удаа дараа хvсэлт тавьсан ч хариуцагч талтай тєлбєрийн хувьд тохиролцоонд хvрээгvй байна. Иймд энэ талаар 2000 онд гомдол гаргажээ. ДОӨБ-аас а/“Жулиа Робертс” гэдэг домэйн нэр нь барааны тэмдгийн олон улсын хууль эрх зvйн дагуу хамгаалагдсан нэртэй адил, б/хариуцагч нь тухайн домэйн нэрийг эзэмших эрхгvй этгээд, в/хариуцагч нь домэйн нэрийг шударга бусаар бvртгvvлж, ашгилсан тул UDRP журмын 4 /i/, 15-д заасны дагуу домэйн нэрийг гомдол гаргагч Жулиа Робертсд шилжvvлэх шийдвэр гаргажээ. Энэ тохиолдолд Жулиа Робертс гэдэг нэрийг барааны тэмдгээр бvртгvvлж, гэрчилгээ аваагvй ч, олон улсын эрх зvйн нийтлэг хэм хэмжээний дагуу гомдол гаргагчид эрх vvссэн байна.
  3. Интернэт хэрэглэгчил КАЗАА хэмээх нэрийг андахгvй. “Kazaa” барааны тэмдгийг АНУ-ын Шармэн Лайсэнз холдинг эзэмшдэг. Хятадын Web Domain Names компанийн эзэмшиж буй 277 домэйн нэр нэхэмжлэгчийн барааны тэмдгийн эрхийг зєрчиж байгаа болон єєрийн эзэмшилд шилжvvлэх талаар 2004 оны аравдугаар сард гомдол гаргасан. ДОӨБ-аас уг асуудлыг хэлэлцээд akaaza.com, akazza.com, caazza.com, cazzalite.com, dkazaa.com, downloadskazaa.com, kazaalike.com, kazaaline.com, kazaafreemusic.com, kazaadownloadsite.com, zaeza.com, khazaa.com, downloadkazaa.com зэрэг нийт 245 домэйн нэрийг гомдол гаргагчид шилжvvлсэн. Харин fazaa.com, fazalite.com, gazzaa.com, kaaalite.com, kaaaz.com, kaazi.com, kasoa.com, kava.com, kawaza.com, kawazza.com, kaxaalite.com зэрэг нийт 32 домэйн нэрийн харагдах байдал, дуудлага, бичиглэл зэрэг нь гомдол гаргагчийн барааны тэдгийн эрхийг зєрчєєгvй гэж шийдвэрлэх vндэслэл болжээ.


Read more...